Hoi Ilirean

Ilirea’n’Along - aflevering 4

17 april 20225 minuten

Watte? Ilirea’n’Along. Spreek uit als: ielierééjanaalong. Het betekent: ‘De Ilireaanse taal’. En als je nog nooit van Ilirea hebt gehoord, kan dat kloppen; het land en de taal bestaan niet. Deze blogserie gaat over het maken van een verzonnen taal, ook wel ‘constructed language’ of ‘conlang’.

Wat vooraf ging
We hebben de zinsvolgorde besproken en het ‘vraagaanduidingswoord’ uitgelegd. Ook hebben we vastgesteld dat de werkwoorden ‘synthetisch’ zijn. Je kunt dus aan de verbuiging en gebruikte affixatie zien wie wanneer een handeling uitvoert. Verder ontdekten we in een gesprekje nog nieuwe woorden: Moren voor ‘grond’, Hawon voor ‘huis’.

Het is tijd om die zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden eens bij de horens te pakken. Hoe maken we eigenlijk woorden in het Ilireaans?

Het lidwoord
Laten we beginnen met een mededeling: het Ilireaans heeft één lidwoord en dat is d’-. Er is geen onderscheid in getal en geslacht. ‘Het huis’ is d’Hawon en ‘de huizen’ is d’Hawoni. Meervoud maak je heel eenvoudig door een -i achter het woord te plakken.
Hoe zeg je dan ‘een huis’? Niet. ‘Ik woon in een huis’ is Hawolen ir Hawon. Punt.

Als er een h na het lidwoord komt (dus zoals in d'Hawon), spreek je het lidwoord 'geaspireerd' uit. Dat wil zeggen dat je er een plofje bij de uitspraak van de d komt (/dhawon/).

Tristans ideeën
Tristan wilde in ieder geval dat de bijvoeglijke naamwoorden met de apostrof aan het zelfstandig naamwoord worden vastgeplakt. Je kunt dan hele clusters krijgen, zoals d’lyria’ghrong’inar’fur’Hawon ('het mooie, grote, stenen huis'). Dat gaat vast nog wel problemen bij het spreken opleveren, maar vooralsnog is dit een kenmerk van het Ilireaans: vastplakken maar!

Een tweede idee is om woorden te construeren van de stam van werkwoorden. Nemen we weer het werkwoord voor ‘wonen’, hawolan, dan kun je daar ‘huis’, ‘inwoner’ enzovoorts van afleiden: Hawon, Hawolsis. Iets dergelijks moeten we ook gaan doen met meer abstracte begrippen, zoals ‘thuis’ of ‘ontheemd’ of ‘heimwee’ of ‘huisvesting’ of dat soort dingen. 

Het hoe
Hoe we dat gaan doen weten we nog niet zeker, maar ik zou het charmant vinden om deze manier van het Fins af te leiden, waarin je woorden aan elkaar kunt plakken en dan ontstaat er een nieuwe betekenis. Een woord als maailmanmestaruuskilpailunvoittaja ('wereldkampioen') vind ik schitterend! Het bestaat uit de woorden maailman ('wereld'), mestaruus ('kampioenschap'), kilpailun ('concurrentie') en voittaja ('winnaar').

Eigenlijk doet Tristan dit al in zijn taal, want een woord als Tar’las ('storm') bestaat uit de delen tar’- ('erg/hevig') en las (afgeleid van Larea ('water')), samen letterlijk vertaald als ‘erg water’. Ima’las is in deze context ‘overstroming’, omdat ima’- ‘veel’ betekent: ‘veel water’. 

Zo heeft het Ilireaans nog meer voorbeelden:
loughan - 'leuk vinden' (spreek /lougan/ uit met de ou uit ‘oudste’ en de g uit ‘lachen’).
tar’loughan - 'houden van' (letterlijk: erg leuk vinden)
ex’loughan - 'een hekel hebben aan' (letterlijk: niet leuk vinden)
tar’ex’loughan - 'haten' (letterlijk: erg niet leuk vinden)

Om te voorkomen dat alle woorden met tar’-, ex’- of ima’- beginnen, moeten we ten eerste meer woorden verzinnen en ten tweede proberen om ‘op z’n Fins’ woorden samen te voegen. We zullen er een keer goed voor gaan zitten om woorden te verzinnen, want hier begint het gebrek eraan een beetje te schuren. Ook willen we voldoende regels, zodat iedereen die het Ilireaans wil gaan spreken, ook zelf woorden kan maken.
Hier komen we dus op terug, ook met een uitgebreidere woordenlijst en grammaticaregels.

Grammatica
Wat we al hebben vastgelegd, is het volgende:
* Van de stam leiden we verschillende woorden af. Dit zijn meestal concrete woorden, geen abstracte begrippen.
* Met het achtervoegsel -‘fur kun je stofnamen maken: ‘steen - stenen’ is dan Inar - inar’fur. Let op dat het bijvoeglijk naamwoord géén hoofdletter heeft. Inar’fur betekent letterlijk ‘gemaakt van steen’.
* Van voltooid deelwoorden kun je bijvoeglijke naamwoorden maken. Voorbeeld: naevan ('genezen, helen'), naevur ('genezen, geheeld'), naevur’Hawolsis ('een genezen, geheelde inwoner'). Een ‘genezer, heler’ wordt volgens deze logica Naevsis.
* Bezit kun je op twee manieren aangeven, met ‘a’ en met ‘n’. Voorbeeld: d’Along’a’Ilirea ('de taal van Ilirea') of d’ilirea’n’Along ('de Ilireaanse taal'). Dit zijn in principe synoniemen, maar bij de ‘a’ ligt er nadruk op het bezit. Let op: Ilirea is in het eerste voorbeeld een zelfstandig naamwoord (dus met hoofdletter), in het tweede voorbeeld een bijvoeglijk naamwoord (dus zonder hoofdletter).
* De vergrotende en overtreffende trap maak je met de uitgangen -u en -ae, zonder apostrof. Als er daardoor een klinkerbotsing ontstaat, komt er een y tussen.

Bestanden kun je weer hier vinden:
pfd - grammatica bij deze aflevering

De volgende keer gaan we uitgebreider in op het maken van woorden en leggen we de verschillende systemen uit, aan de hand waarvan je die woorden kunt maken.

Lia’nae! Doei!
 

Delen op FaceBook Delen op LinkedIn Delen op Twitter