Speech Amnesty

29 november 2019 5 - 10 minuten

Op 28 november vertoonde Filmtheater de Luxe in samenwerking met Amnesty Schagen de film 'Anna's war'. Voor die gelegenheid schreef ik onderstaand inleidend praatje.

In de nacht van 22 op 23 oktober 2019 werd de familie van mijn beste vriendin (zij, haar man en vijf kinderen) opgeschrikt door een rotje in de brievenbus. Kort daarna volgde een enorme knal in de tuin. Een vuurwerkbom. De net nieuwe kozijnen en ramen versplinterden, overal lag glas. Omdat mijn vriendin beneden was door het rotje, is het een wonder dat er geen gewonden zijn gevallen. De knal werd gehoord en gevoeld in de weide omgeving en maakte vele tongen los.

Een storm van reacties kwam op gang toen duidelijk werd dat het niet de eerste keer was dat zoiets gebeurde bij mijn vriendin. In de twintig jaar dat zij en haar gezin in het huis wonen waar zij wonen, zijn er vaker rotjes door de brievenbus geduwd, boomstammen door de ruiten gegooid, bedreigingen naar de kinderen geuit, hakenkruizen op de auto gekrast en Hitlergroeten gebracht.

In de film die u zo meteen gaat zien moet de zesjarige Anna moederziel alleen onderduiken nadat haar ouders tijdens een massa-executie zijn vermoord. In eerste instantie zoekt ze, als enig overlevende, hulp bij mensen in de buurt, maar die brengen haar naar een voormalig schoolgebouw dat gebruikt wordt door de bezetter. Op de één of andere manier weet ze zich in een ruimte boven een open haard te verbergen. Anna wordt een doe-het-zelfonderduiker, onzichtbaar naar kruimeltjes eten scharrelend in het hol van de leeuw. U herkent vast de aankondigingstekst wel...

Anna in haar schoorsteen, uit de film Anna's war
Anna in Anna's War, foto van imdb.com

*

Wat deze twee verhalen met elkaar te maken hebben, lijkt me nogal duidelijk: mijn vriendin is Joods, Anna is Joods. Maar ook de mensenrechten, en dan in het bijzonder de kinderrechten hebben deze twee verhalen met elkaar gemeen.

Anna uit de film moet de meest essentiële kinderrechten ontberen: geen ouders, geen dak boven haar hoofd, geen eten en geen veiligheid.

De kinderen van mijn beste vriendin zijn twintig jaar lang structureel gepest en bedreigd. Eén is zelfs moedwillig aangereden en heeft daar nu nog steeds chronisch last van. De dader is nooit gepakt. De kinderen van mijn beste vriendin moesten het in hun jeugd, ze zijn nu jongvolwassenen, óók zonder kinderrechten stellen: het recht op non-discriminatie, het recht op bijzondere bescherming om zich te kunnen ontwikkelen. Het recht om niet in angst te hoeven leven.

Anna uit de film moet onderduiken en zich verbergen voor de nazi’s en gaat ’s nachts op pad om voedsel te zoeken.

Mijn beste vriendin en haar kinderen moeten in het volle zicht onderduiken: nog altijd is het voor hen niet veilig om te vertellen dat ze Joods zijn. ’s Nachts kunnen ze opgeschrikt worden door een vuurwerkbom, wat hen berooft van een gevoel van veiligheid en geborgenheid. En de nodige nachtrust.

Beiden, Anna en mijn vriendin, kunnen niet ontsnappen aan hun situatie. Ja, mijn vriendin kan verhuizen, maar dat neemt niet de oorzaak weg.

*

„ Kunst motiveert om te leven en naar de realiteit te kijken, zonder je gevoelens en gedachten te laten bevriezen. ” - Odile Schmidt-Nouhan

De vuurwerkbom vernielde niet alleen kozijnen, de rust en vrede bij mijn vriendin, ook bij mij hakte het erin. Het idee dat het met de kinderrechten in Nederland wel snor zit, dat alle kinderen - die van mijn vriendin én die van mij - in Nederland in veiligheid en vrijheid kunnen opgroeien, sneuvelde met een grote knal.

Het kinderrechtenverdrag bestaat dan wel 30 jaar en 196 landen hebben het verdrag dan wel ondertekend, de uitvoering ervan en de naleving ervan zijn nog altijd van essentieel belang. Natuurlijk is er veel goeds te melden over de situatie van kinderen in Nederland, natuurlijk hebben ook de kinderen van mijn vriendin een dak boven hun hoofd, genoeg te eten en kunnen zij onderwijs genieten. En natuurlijk hebben onze kinderen in Nederland het een stuk makkelijker dan kinderen in landen waar oorlog heerst of veel armoede is.

Maar toch. Als je kinderen twintig jaar lang - en ik benadruk dit nog een keer: TWINTIG jaar lang, hun hele leven en hun hele jeugd dus - structureel gepest worden omdat zij Joods zijn, is actie ook in Nederland nog hard nodig. En is het hard nodig dat wij zien dat deze dingen gebeuren en hun situatie niet afdoen als ‘overlast’.

‘Overlast’ is als de kat van de buren in je tuin piest. Dit is van een andere orde.

*

U gaat zo meteen een film kijken, een uiting van kunst. U laat zich zo meteen ontroeren en raken door de vindingrijkheid en veerkracht van een zesjarig, Joods meisje.

Mijn beste vriendin en ik maken ook kunst, niet met een camera maar met een pen: wij zijn schrijvers. Mijn vriendin is vindingrijk en veerkrachtig in haar verhalen en gedichten.

“Kunst,” schrijft ze in een van haar blogs, “is zingevend en motiveert om te leven en om naar de realiteit te kijken, zonder dat je je gevoelens en gedachten laat bevriezen en er geen beweging meer in hebt.”

Kunst brengt je dus geestelijk in beweging en geeft zin.

*

Kijk naar het buitengewone verhaal van Anna. Laat u ontroeren en raken. En pak dan de pen op om brieven te schrijven voor jongeren die uw steun hard nodig hebben. Zoals Yasaman uit Iran die zonder hoofddoek over straat wil zonder opgepakt te worden. Of voor Jianne uit Canada die vecht voor een schoner milieu. Of schrijf voor Yili-ya-si-jiang, een Oeigoer uit China die is opgepakt en naar een geheim opvoedingskamp is gedeporteerd, alleen maar omdat hij Oeigoer is. Net zoals de kinderen van mijn vriendin bedreigd worden, alleen maar omdat ze Joods zijn.

Schrijven kan op de Write for Rights-bijeenkomsten die Amnesty Schagen organiseert. Datum, tijd en locatie staan op de website.

*

Ik wil afsluiten met de volgende woorden: laat uw gevoel en denken nooit afstompen, nooit bevriezen. Zorg dat er nooit een vuurwerkbom voor nodig is om u weer in beweging te krijgen.

“Dat bewegen,” zegt mijn beste vriendin, “dat bewegen van je gevoel en je denken, dát is de kern van vrijheid.”

 

Links:
Amnesty Schagen - Hollands Kroon
Blog van mijn vriendin
NRC

 

Delen op FaceBook Delen op LinkedIn Delen op Twitter