boek met books

Voordat de koffie koud wordt - Toshikazu Kawaguchi

17 Mei 20215 minuten

Sinds ik me voor Fantasize in tijdreizen heb verdiept, heb ik een fascinatie ontwikkeld voor dit soort verhalen. ‘Voordat de koffie koud wordt’ speelt zich af in een ouderwets koffiezaakje in Tokio. Je kunt er naar het verleden reizen, maar je moet vóór het kopje koffie koud is, het hebben opgedronken om weer naar het heden te kunnen komen, anders gebeurt er iets vreselijks. Mijn aandacht is getrokken.

Er zijn regels. Vervelende regels. Je kunt namelijk geen mensen in het verleden ontmoeten die het koffiezaakje niet hebben bezocht. Je kunt de werkelijkheid niet veranderen, wat je ook probeert. Je mag maar op één plaats zitten om naar het verleden te reizen en die plek is meestal bezet door een vrouw in een ouderwetse jurk. Als zij haar plek verlaat, kun je reizen. Als je in het verleden bent, mag je je plek niet verlaten. En als klap op de vuurpijl: “Je kunt slechts terugkeren naar het verleden vanaf het moment dat je kopje koffie is ingeschonken, totdat die koffie koud is geworden.”

Met deze regels begint de roman, waarin vier mensen het overwegen om naar het verleden te reizen en dit daadwerkelijk doen. De handeling ligt volledig in het koffietentje, gevestigd in een kelder zonder ramen en met maar drie tafeltjes en drie plaatsen aan de bar. Het doet erg gestileerd en geabstraheerd aan en het is net of we naar een toneelstuk kijken, waarin de hoofdpersonen opkomen en afgaan. 
Dat gevoel klopt: Toshikazu Kawaguchi (1971) bewerkte zijn toneelstuk in 2015 tot roman. Of eigenlijk tot vier verhalen die samen de roman vormen. In 2018 werd het boek verfilmd en de Nederlandse versie kwam in 2019 uit en is vertaald door Maarten Liebregts. 
Sommige regieaanwijzingen zijn bijna rechtstreeks overgenomen en in combinatie met de tegenwoordige tijd ontstaat een comicbookachtig en sprookjesachtig effect. 

Een ander opvallend kenmerk van deze roman is de herhaling. Herhaling van handelingen, maar ook van beschrijvingen, wat niet stoort, maar juist de gestileerde, surrealistische sfeer versterkt:
“ Kazu zet het koffiekopje voor haar neer, pakt de zilveren ketel langzaam met haar rechterhand van het dienblad en kijkt haar aan. Dit is de ceremonie. Wie er ook in die stoel zit, de ceremonie verandert nooit. Net zomin als Kazu’s gezichtsuitdrukking.
‘Goed dan...’ zegt Kazu om zich klaar te maken en fluistert:
‘... voordat de koffie koud wordt.’”

In deze verhalen worden de bijna onvermijdelijke tijdreisparadoxen elegant omzeild. Dat is goed te zien bij de eerste gast die besluit de ceremonie te ondergaan: Fumiko. Zij heeft een gebroken hart, want een week eerder is haar geliefde Goro naar Amerika vertrokken. Ze wil weten waarom hij niet met haar wilde trouwen. Als ze werkelijk is teruggereisd naar het beslissende moment, is ze danig in de war en het duurt even (de koffie is al lauw) voordat ze weet wat ze moet zeggen. Het gesprek gaat volgens hetzelfde stramien als een week ervoor, alleen zitten ze op een andere plek, omdat Fumiko is gebonden aan de vaste plek door het tijdreizen. Er verandert dus wel degelijk iets, alleen zijn dat details en niet de grote lijnen van de gebeurtenis. Goro vertelt haar dat hij onzeker is en dan begrijpt Fumiko eindelijk waarom hun relatie zo stroef verliep. Goro’s reis naar Amerika is gewoon doorgegaan, maar Fumiko kijkt nu anders naar de situatie.

Naast de stilistische kenmerken, de uitgekiende dosering van achtergrondinformatie en scènes in de koffiebar en de rustige manier van vertellen maakt dit van Voordat de koffie koud wordt een ontroerende roman over menselijke relaties die door het tijdreizen ineens in een ander perspectief staan.

Voordat de koffie koud wordt
Delen op FaceBook Delen op LinkedIn Delen op Twitter